स्पोर्ट्स पॅनोरमा | ग्लास्गो वृत्तसेवा
राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धा २०२६ मध्ये भारताची युवा वेटलिफ्टर मार्टिना देवी मैबाम हिने महिला ८६+ किलो वजनी गटात जगातील बलाढ्य खेळाडूंना कडवी टक्कर देत लक्ष वेधून घेतले. पदकाच्या अगदी जवळ पोहोचलेल्या मार्टिनाला अखेर पाचव्या स्थानावर समाधान मानावे लागले. मात्र, आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनुभवी खेळाडूंसमोर तिने दाखवलेली जिद्द आणि पदकासाठी केलेली झुंज भारतासाठी आशादायी ठरली.
मार्टिनाने एकूण २४५ किलो वजन उचलत स्पर्धेत पाचवे स्थान पटकावले. क्लीन अँड जर्कमधील तिचा १४६ किलोचा निर्णायक प्रयत्न यशस्वी झाला असता, तर कांस्यपदकासाठी तिची दावेदारी अधिक मजबूत झाली असती. त्यामुळे पदक हुकले असले, तरी तिच्या कामगिरीने भारतीय वेटलिफ्टिंगच्या भविष्यासाठी मोठी आशा निर्माण केली.
एमिली कॅम्बेलचा दबदबा
महिला ८६+ किलो गटात इंग्लंडच्या स्टार वेटलिफ्टर एमिली कॅम्बेल हिने पुन्हा एकदा आपले वर्चस्व सिद्ध केले. तिने एकूण २७८ किलो वजन उचलत गेम्स रेकॉर्ड आणि राष्ट्रकुल विक्रमासह सुवर्णपदक पटकावले.
मलेशियाच्या फरहाना हिने २५३ किलो वजनासह रौप्यपदक, तर कॅनडाच्या लव्ह हिने २५० किलोसह कांस्यपदक जिंकले. या तुलनेत मार्टिनाचे २४५ किलोचे एकूण वजन पदकाच्या अगदी जवळ होते.
स्नॅचमध्ये दबाव, तरी मार्टिनाची झुंज
स्नॅच प्रकाराच्या सुरुवातीलाच मार्टिनासमोर आव्हान उभे राहिले. पहिल्या प्रयत्नात तिला १०२ किलो वजन यशस्वीपणे उचलता आले नाही. त्यानंतर तिने वजन वाढवत १०५ किलोचा प्रयत्न करण्याचा धाडसी निर्णय घेतला आणि तो यशस्वी करून पदकाच्या शर्यतीतील आव्हान कायम ठेवले.
मात्र, इंग्लंडच्या ऑलिम्पिक पदकविजेत्या एमिली कॅम्बेलसह इतर प्रमुख स्पर्धकांनी मोठे वजन उचलत भारतीय खेळाडूवर दबाव वाढवला. न्यूझीलंडच्या टुई-अलोफा पटोलो हिने ११५ किलोचा भार उचलल्यानंतर पदकासाठीची लढत आणखी कठीण झाली.
तरीही मार्टिनाने हार न मानता क्लीन अँड जर्कमध्ये जोरदार प्रयत्न केले आणि अखेरपर्यंत पदकासाठी संघर्ष कायम ठेवला.
कोण आहे मार्टिना देवी मैबाम?
मणिपूरमधील सामान्य कुटुंबातून आलेल्या मार्टिना देवी मैबामचा आंतरराष्ट्रीय वेटलिफ्टिंगपर्यंतचा प्रवास संघर्षमय आहे. मर्यादित आर्थिक परिस्थितीतून पुढे येत तिने मेहनत, जिद्द आणि कुटुंबाच्या पाठिंब्याच्या जोरावर राष्ट्रीय स्तरावर आपली ओळख निर्माण केली.
मार्टिनाला वेटलिफ्टिंगची प्रेरणा तिच्या मोठ्या भावाकडून मिळाली. तिचा भाऊ स्थानिक स्तरावर वेटलिफ्टिंग करत असल्याने त्याला पाहून मार्टिनाचीही या खेळाशी ओळख झाली. पुढे याच आवडीचे रूपांतर स्पर्धात्मक वेटलिफ्टिंगमध्ये झाले.
तिच्या या प्रवासात कुटुंबाचा, विशेषतः आईचा मोठा वाटा राहिला आहे.
ACL दुखापतीने कारकीर्दीसमोर उभे केले होते संकट
मार्टिनाच्या कारकीर्दीत एक काळ असा आला, जेव्हा गंभीर ACL दुखापतीमुळे तिच्या पुढील प्रवासावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते. दुखापतीमुळे ती मानसिकदृष्ट्याही कठीण परिस्थितीत गेली. मात्र, कुटुंब आणि प्रशिक्षकांनी तिला आधार दिला.
‘गोस्पोर्ट्स फाऊंडेशन’च्या मदतीने तिच्यावर शस्त्रक्रिया झाली. पुनर्वसन आणि कठोर प्रशिक्षणानंतर तिने पुन्हा वेटलिफ्टिंगच्या मंचावर पुनरागमन केले.
हे पुनरागमन केवळ सहभागापुरते मर्यादित राहिले नाही; त्यानंतर मार्टिनाने राष्ट्रीय विक्रम मोडत भारतीय वेटलिफ्टिंगमधील आपले स्थान अधिक मजबूत केले.
ज्युनिअर वर्ल्डमध्ये राष्ट्रीय विक्रम
स्पेनमध्ये झालेल्या IWF ज्युनिअर वर्ल्ड वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिप २०२४ मध्ये मार्टिनाने क्लीन अँड जर्कमध्ये १३६ किलो वजन उचलून उल्लेखनीय कामगिरी केली. या कामगिरीच्या जोरावर तिने तत्कालीन वरिष्ठ राष्ट्रीय विक्रम मोडत सर्वांचे लक्ष वेधले.
त्यानंतर दोहा येथे झालेल्या आशियाई ज्युनिअर वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिपमध्ये रौप्यपदक पटकावत तिने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली क्षमता पुन्हा सिद्ध केली.
मोदीनगरमध्ये विक्रमांचा धडाका
मार्टिनाच्या कारकीर्दीतील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे मोदीनगर येथे झालेली IWLF राष्ट्रीय वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिप. येथे तिने ज्युनिअर आणि सीनियर अशा दोन्ही स्तरांवर प्रभावी कामगिरी केली.
तिने १०९ किलो स्नॅच, १४० किलो क्लीन अँड जर्क आणि एकूण २४९ किलो वजन उचलत नवे राष्ट्रीय विक्रम प्रस्थापित केले. या कामगिरीमुळे ती भारताच्या हेवीवेट गटातील प्रमुख युवा वेटलिफ्टर्सपैकी एक म्हणून पुढे आली.
पदक नाही, पण भविष्याची मोठी आशा
ग्लास्गोमध्ये राष्ट्रकुल पदक तिच्यापासून अवघ्या काही किलोच्या अंतराने दूर राहिले. १४६ किलोचा निर्णायक प्रयत्न यशस्वी ठरला असता, तर निकालाचे चित्र वेगळे दिसले असते. मात्र, अनुभवी आंतरराष्ट्रीय खेळाडूंविरुद्ध अखेरपर्यंत पदकासाठी लढण्याची तिची क्षमता या स्पर्धेत स्पष्ट झाली.
गंभीर दुखापतीवर मात, राष्ट्रीय विक्रम, आशियाई स्तरावरील पदक आणि आता राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत अव्वल खेळाडूंना दिलेली टक्कर मार्टिना देवी मैबामचा प्रवास भारतीय वेटलिफ्टिंगसाठी आश्वासक आहे.
ग्लास्गोमध्ये पदक थोडक्यात हुकले; पण मार्टिनाने जगाला एक संदेश नक्की दिला — भारताच्या हेवीवेट वेटलिफ्टिंगची नवी ताकद तयार होत आहे.
